Quỹ tín dụng Quả Cầu

Ý tưởng

Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:

Từ bạn bè, người thân
Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận

Nhưng:

Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn chủ trương rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề

Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ đám đông, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Ở phía người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Ở phía mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện, từ đó có thể gây ra việc lệ thuộc ở người nhận, và ganh tị ở người không được nhận.

Một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho người thân, bạn bè mình vay mượn tài sản hoặc đứng ra bảo lãnh cho khoản vay của họ, hoặc thay mặt họ vay mượn tiền, tài sản của bạn bè bạn và muốn những vấn đề như vậy được giải quyết một cách hiệu quả hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.

Đây là một phần của việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản. Ở Việt Nam đã có các tổ chức tài chính vi mô, tuy nhiên có vẻ chưa có tổ chức nào cho người góp vốn nhiều quyền quyết định trong việc tham gia của họ, cũng như hướng đến việc liên kết những người cho vay độc lập lại với nhau.

Mô hình hoạt động

Thành viên quỹ

Mọi thành viên của quỹ sẽ được tham gia vào mọi quyết định của quỹ. Cách thức ra quyết định sẽ theo hướng dẫn trong Sổ tay Enspiral.

Người góp vốn

Người góp vốn sẽ cùng với các thành viên quỹ thảo luận cách thức tham gia của mình, có thể dưới hình thức mua cổ phiếu hoặc trái phiếu. Đơn giản nhất là tương tự việc gửi tiết kiệm trong ngân hàng. VD:

	Lãi suất	Thời gian trả
Cho mượn	0	∞
Tương tự gửi tài khoản ngân hàng/tiết kiệm không kỳ hạn	1%/năm	Bất kỳ lúc nào (thông báo trước 1 ngày)
Tương tự gửi tiết kiệm	10%/năm	1 tháng/3 tháng/6 tháng/1 năm
Tương tự cho vay tín dụng	2%/tháng	Hàng tháng

Ngoài lợi ích về tiền lãi họ có thể đề xuất được đáp ứng các nhu cầu khác. Họ cũng có thể trở thành một thành viên quỹ nếu muốn.

Xem thêm:: Bản câu hỏi cho người muốn tham gia góp quỹ

Người vay

Sự tin tưởng là cái nền tảng quan trọng nhất để cho vay. Không có sự tin tưởng thì rủi ro cao, từ đó dẫn đến khó vay, không được cho vay nhiều hoặc lãi cao. Việc trả lời bản câu hỏi cho người cần được hỗ trợ thoát nợ sẽ giúp họ tăng khả năng được tin tưởng hơn.

Để đảm bảo việc khả năng trả nợ cũng như thúc đẩy việc xây dựng cộng đồng và nhân rộng mô hình, những người vay sẽ được khuyến khích vay theo nhóm hơn là vay cá nhân. Nếu một người trong nhóm xù, những người còn lại sẽ phải gánh. Người bảo lãnh cũng sẽ cùng nhóm với người vay. Lúc này có thể hiểu là người vay không vay quỹ, mà là vay của từng người trong nhóm. Nhóm càng gắn bó với nhau càng đáng tin để cho vay hơn.

Trong công tác xã hội thì đây được gọi là các nhóm đồng đẳng. Nhóm này cơ bản là một quỹ con của quỹ, chờ đợi một ngày đạt được sự đa dạng nguồn thu để có thể tách ra hoạt động độc lập.

Xem thêm:: Làm sao cho vay mà không bị xù

Hệ thống thông tin

Quỹ hiện tại đang sử dụng hledger, một chương trình kế toán dùng định dạng đơn giản để quản lý dòng tiền, nhưng có thể sẽ cần xây dựng hệ thống riêng. Để đảm bảo tính toàn vẹn và minh bạch của thông tin, quỹ sử dụng git, một chương trình quản lý phiên bản. Trong tương lai sẽ hướng đến việc sử dụng giao thức Các Tín dụng Chung (Credit Commons protocol) cho việc kết nối, liên minh giữa các quỹ. Xa hơn nữa là sử dụng mô hình biểu diễn dữ liệu (ontology) Valeflows thay vì bút toán kép như hiện tại.

Xem thêm:: Danh mục tài khoản và ý nghĩa bảng cân đối của quỹ

Pháp lý

Một điều chắc chắn là quỹ sẽ không đăng ký làm tổ chức tài chính vi mô, vì Tổ chức tài chính vi mô chính thức phải có chủ là tổ chức chính trị - xã hội được thành lập hợp pháp, và khách hàng phải được xác nhận là nghèo hoặc từng nghèo.

Có thể ban đầu nó sẽ hoạt động dưới pháp nhân là cá nhân, doanh nghiệp, hoặc doanh nghiệp xã hội. Khi có đủ 30 thành viên thì tốt nhất là trở thành quỹ tín dụng nhân dân.

Nhưng nếu nó có hệ thống thông tin tốt thì chỉ cần là một nhóm, cộng đồng, mạng lưới, liên minh các cá nhân có chung mục tiêu là được. Lúc đó nên tránh gọi là quỹ vì nó tạo cảm giác là một thể thống nhất, hoặc nên nhấn mạnh tính phi tập trung của quỹ này. Lúc đó nó có thể hoạt động dưới dạng hợp tác xã hoặc sàn cho vay ngang hàng.

Điều kiện cấp giấy phép đối với quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô
Quy định về hoạt động cho vay phục vụ kinh doanh và nhu cầu đời sống

Tình hình tài chính

Hiện tại nguồn vốn đang đến từ Nhật. Hiện tại đang cho 3 bạn vay gần 50tr, trong đó gồm các khoản vay từ thẻ tín dụng sau:

Khoản vay	Hạn mức
SeaBank GRB Elite	30tr
OCB Lifestyle	6tr
Vietcombank JCB	5tr

Dòng tiền cụ thể nửa cuối năm 2025. Đơn vị: 1,000 đ:

Xem cụ thể tại Nhật

Truyền thông
Phỏng vấn người chơi hụi

Nhóm công việc hỗ trợ người vay

Hỗ trợ người cần vay hoàn thành Bản câu hỏi cho người cần được hỗ trợ thoát nợ để tăng sự minh bạch, giải trình. Hướng đến sự tự trị dữ liệu để người cần vay có thể chủ động xây dựng quỹ tín dụng của họ với các mối quan hệ của mình
Hỗ trợ tạo sinh kế, thu nhập, dòng tiền và mở rộng mối quan hệ
Hỗ trợ nâng hạn mức, điểm tín dụng
Hỗ trợ thương lượng với chủ nợ để giảm lãi

Nhóm công việc vận hành

Hoàn thiện hệ thống thông tin
Hoàn thiện Danh mục tài khoản và ý nghĩa bảng cân đối của quỹ
Kết nối trực tiếp giữa người vay và người cho vay. Nếu người vay xù thì quỹ không phải trả cho người cho vay. Hình thức này không khác gì một sàn cho vay ngang hàng

Quỹ tín dụng Quả Cầu

Ý tưởng

Mô hình hoạt động

Thành viên quỹ

Người góp vốn

Người vay

Hệ thống thông tin

Pháp lý

Tình hình tài chính

Nhu cầu của những người vay hiện tại

Công việc

Nhóm công việc tìm kiếm người cho vay

Nhóm công việc hỗ trợ người vay

Nhóm công việc vận hành

Nguồn lực cần có

Mục tiêu đo lường được

Nơi thảo luận